Osmanlıca Tercümelerde Dikkat Edilmesi Gerekenler

13. ve 20. yüzyıllar arasında Anadolu’da ve Osmanlı Devletinin hakim olduğu topraklarda kullanılan Osmanlıca Fars ve Arap dillerinden ve kültüründen önemli oranda etkilenmiş bir dildir. Osmanlıca Arap alfabesi ile yazıya aktarılır ve bugün kullanımı mevcut olmayan binlerce kelime o dönemlerde yaygın olarak kullanılmıştır.

Günümüz Türkçesi ve Osmanlıca arasındaki farklılıklar genellikle edebi eserlerde dikkat çekici bir şekilde ortaya çıkar. Osmanlıca bugün her ne kadar kullanımı sınırlı olsa da bazı eski belgelerin, edebi eserlerin, gazetelerin veya dergilerin Modern Türkçe’ye çevirisinde karşımıza çıkmaktadır. Aynı zamanda üniversitelerde bu dili öğrenmek üzere bölümlerde mevcuttur. Bu yüzden eğitimde de bir nebze kullanıldığını aktarmakta fayda var.

Bugün yazılı tercümelerde Osmanlıca-Türkçe dil çiftinin zorluklarından ve çeviri yapılırken dikkat edilmesi gerekenlerde bahsedeceğiz.

Eski Kelimelerin Kullanımı

Osmanlıca sadece yapı itibari ile değil söz dizimi ve kullanılan kelimeler itibari ile de günümüz Türkçe’sinden ayrılan bir dildir. Arap Alfabesi bildiğiniz taktirde Osmanlıca metinleri okuyabilirsiniz. Hatta telaffuzları bile doğru şekilde yapabilirsiniz. Fakat bu tercüme yapabileceğiniz anlamına gelmez.

O dönem kullanılan yaygın kelimelerin bugün hangi karşılığa sahip olduğunu bilmeniz ve dönem kültürüne de hakim olmanız gerekmektedir. Bugün kullanımda olmayan kelimeler üzerine ve deyimler üzerine eğitim almış olan tercümanlar Osmanlıca-Türkçe tercümelerde çok daha kaliteli sonuçlara ulaşmaktadır.

Osmanlıca-Türkçe Sözlü Kullanılmalı

Osmanlıca Farsça, Arapça ve bazı Fransızca kelimelerin kullanımının yaygın olduğu bir dildir. Bu kelimelerin hepsini bilmeniz oldukça zordur. Her ne üzerine bir proje yürütürseniz yürütün mutlaka sözlüklerden faydalanmanız gerektiğini unutmayın.

Sözlük kullanımının zorunlu olmasının sebeplerinden biri de anlamını bildiğiniz kelimelerin bugün değişik anlamlarda kullanılma ihtimalidir. Bu durum tercümanların hata yapmalarına sebep olmaktadır.

Dönem Baz Alınarak Çeviri Yapılmalı

Osmanlıca 700 yıldan fazla kullanılmış bir dildir. Dolayısıyla dil yıllar içerisinde değişimlere uğramıştır. Temelde ise Eski, Klasik ve Yeni Osmanlı Türkçesi olarak 3 döneme ayrılır. Her dönemde kullanılan kelimeler çeşitli dil kuralları farklılık göstermektedir.

Özellikle edebi çevirilerde mutlaka dönem ve edebi akımın türü göz önünde bulundurularak tercüme edilmelidir. Yalnızca bu türden çalışmalar yüksek doğruluk oranlarına sahip olabilmektedir.

Osmanlı Alfabesi Fars-Arap Alfabesi Uyarlamasıdır

Osmanlı alfabesi Fars-Arap Alfabesinden bir uyarlamadır. Her ne kadar birebir benzer olarak gözükse de harf sayılarına varacak kadar farklılıklar mevcuttur. Örneğin Osmanlıca’da “pe”, “çe”, “je” gibi harfler de kullanılmaktaydı.

Bu dil her ne kadar Arapça ve Farsça etkisi altında olan bir dil olsa da yine de Türkçe binlerce sözcüğün olduğu bir dil olduğu için yazımlarında kullanılan harfler de farklılaşmaktadır.

Günümüz Türkçesinden Çok Daha Kompleks Olduğu Unutulmamalı

Harf İnkılabı öncesinden başlayan sadeleştirilmiş Türkçe fikri Latin Alfabesine geçilmesiyle birlikte çok daha hızlı bir şekilde uygulanabildi. Önceden çok daha kompleks kurallara sahip bir dilin sadeleştirilmesi birçok kelimenin kullanılmamasına sebep oldu.

Bu yüzden Türkçe’den Osmanlıcaya bir çeviri yapılması gerektiğinde günümüz Türkçe’sinden çok az kelimenin kullanılması gerekmektedir.

Osmanlıca dilinde tercüme hizmeti almak ya da bu konuda bilgi talep etmek için iletişim sayfasından bize dilediğiniz zaman ulaşabilirsiniz.