Sözlü Tercümelerde Lehçe ve Şivenin Önemi

Hangi sözlü tercüme türünde olursa olsun iletişimin doğru ve kesintisiz bir şekilde yapılabilmesi için tercümanın iki dil üzerinde uzman olması gerekmektedir. Hatta bazı durumlarda dil uzmanlıklarının yanı sıra konuşulan terminoloji üzerine de deneyimli olunması beklenir. Bu yüzden her yazılı tercüme hizmeti veren tercüman sözlü tercüme hizmeti verememektedir.

Sözlü tercüme gereksinimlerinin olduğu platformlar kimi zaman tansiyonun yüksek olduğu uluslararası organizasyonlar olabilmektedir. Bu yüzden sözlü tercüme hizmeti veren tercümanların özgüveninin yüksek ve stresle başa çıkabilme yeteneğinin olması gerekir.

Ardıl, simultane, telefonda tercüme, fısıltı kısacası hangi çeviri türü olursa olsun iletişimin kesintisiz bir şekilde sürdürülebilmesine etki eden başka faktörlerde mevcuttur. Bu faktörlerin başında şive ve lehçe kavramları gelmektedir.

Gelin bu kavramların sözlü tercümelerdeki yerine birlikte göz atalım.

Şive Nedir?

Şive bir dilin tarihsel sürecinde birbirinden bölge bölge ayrılmış kollarına denmektedir. Şiveler kimi zaman bir şehirde kimi zaman bir coğrafi bölgede değişkenlik gösterebilir. Şive dil bilgisi ve noktalama işaretlerinden çok daha sözlü olarak farklılıkları kapsamaktadır. Kelimelerin telaffuzu, cümlenin yapısı yalnızca sözlü olarak değişmektedir.

Lehçe Nedir?

Bir dilin tarihsel, bölgesel, siyasal sebeplerden dolayı ses, yapı ve söz dizimi özellikleriyle ayrılan kolu, diyalekt. (TDK)

Lehçe şiveden çok fazla değişimi içinde barındırın. Hatta bu değişim kimi zaman o kadar belirgindir lehçe mi başka bir dil mi tartışmaları doğar. Örnek vermek gerekirse Çavusça ve Yakutça lehçeleri Türkçe’nin lehçelerindendir.

Sözlü Tercümelerde Lehçe ve Şive

Sözlü tercümelerde tercümanlar saniyeler içinde karar verir ve tercüme yapmaya başlar. Özellikle simultane tercümelerde bu süre neredeyse anlıktır. Bu yüzden konuşmacıyı anlamak son derece önemlidir. Konuşmacının şivesinin farklı olması bazı kelimeleri anlama açısından zorluklar çıkarmaktadır. Bu durum çevirinin kalitesini etkiler.

Sadece konuşmacının şivesi değil aynı zamanda tercümanın şivesi de dinleyicilerin net bir şekilde çeviriyi anlamalarında etkilidir. Bu noktada tercümanın eğitim aldığı ve yaşadığı bölge sahip olduğu şiveyi etkilemektedir.

Lehçe ve şive farklılıklarının oluşması sözlü tercüme süreçlerine olumsuz etki yaratmaktadır. Bu yüzden tercüme büroları konuşmacıların hangi şiveye veya lehçeye sahip olduğunu öğrenerek buna göre tercüman atamalarında bulunmaktadır.