Tercümanlık Herkesin Yapabileceği Bir Meslek midir?

Halk arasında çeviri yapan herkese “tercüman” adı verilse de aslında durum biraz daha farklıdır. Bilindiği gibi tercüme büroları, çalışma alanlarını sözlü ve yazılı olmak üzere ikiye ayırarak hizmet skalasını çok büyük ölçüde genişletmiştir. Üstelik bu ana başlıklar, kendi altlarında da kollara ayrılmıştır. Sözlü tercüme ve yazılı tercüme, çalışma prensipleri bakımından birbirinden tamamen ayrıdır. Sözlü tercümede, konuşarak ifade edilenlerin; yazılı tercüme de ise dosyaların çevirisi yapılır. İki tür arasındaki bu ayrım, onların dikkat noktaları, çalışma yöntemleri arasında da farklılıklar yaratmıştır. Oluşan bir farklılık da alanlarda çalışan kişiler üzerindedir? Şöyle ki; tercüme sektöründe yazılı çeviri yapanlara “Mütercim”, sözlü tercüme yapanlara da “Tercüman” adı verilmiştir. Bizler bu yazı dizinimizde tercümanlığın herkes tarafından yapılabilecek bir meslek olup olmadığını tartışacağız.

Bir tercüman, kaynak ve hedef dil arasındaki çevirilerini sözle ifade edilenler üzerinde yapar. Tercümanın sahip olduğu bu nitelik, ona birçok sorumluluk verir. Bu herkes tarafından kabul edilen bir gerçektir ki, sözlü tercüme yapmak yazılı tercüme yapmaya oranla her zaman bir nebze daha zordur. Çünkü yazılı çevirilerde mütercimlerin, çalışmalarını tamamlamak için belli bir süresi vardır. Bunun yanı sıra sözlüklerden veya diğer yardımcı kaynaklardan da faydalanabilir. Ancak sözlü tercümede tercüman, çevirilerini kimi zaman anbean kimi zaman ise sadece birkaç dakika içerisinde gerçekleştirmekle yükümlüdür. Anlık tercüme, simultane tercümedir. Burada konuşmacıların dile getirdikleri, tercüman tarafından eş zamanlı olarak çevrilir. Ardıl tercümede ise, tercümanın çevirilerini yapması için yalnızca birkaç dakikası vardır. Tüm bunlar kapsamında denilebilir ki, tercümanlık herkese uygun, herkesin başarıyla yapabileceği bir meslek dalı değildir.

Kimler Tercümanlık Yapabilir?

Bir bireyin tercümanlık yapabilmesi için öncelikle belli başlı birtakım kişisel özelliklere sahip olması gerekir. Kişinin hızlı ve pratik düşünebilmesi şarttır. Bunun yanı sıra yaşanılacak her olumsuzluğa karşı soğunkkanlı bir tavır sergilemesi ve iyi bir dinleyici olması da gerekir. Kişisel özelliklerin ardından konu eğitime gelir. Hiçbir birey, Mütercim-Tercümanlık Bölümü okumadan tercümanlık yapmaya kalkışmamalıdır. Kaynak ve hedef dilleri bilmenin yanı sıra, bu dillerin telaffuzunda başarılı olmayan kişilerin nitelikli bir tercüman olması söz konusu bile değildir.