Tercüme Nedir – Ne Değildir?

“Diller arasında çeviri yapma işlemi” anlamına gelen tercüme, insan ilişkilerinde oldukça önemli bir konumdadır. İletişim, geçmişten bugüne her daim bizimle birlikte olan bir kavramdır. Toplumsal varlık olan insanın, bu kavrama sahip çıkmaması da zaten imkânsız bir şey olacaktır. Tercüme sektörüne yönelik ilgi, özellikle küreselleşmeyle birlikte bir hayli artmıştır. Üniversiteler lisans programlarına Mütercim-Tercümanlık Bölümü’nü dâhil etmiş ve burada öğrencilere yazılı ve sözlü çevirinin inceliklerini öğretmeye başlamıştır. Tercüme için söyleyebileceğimiz ilk şey, asla ama asla sanıldığı kadar kolay bir meslek olmadığıdır. Bir tercüman, çeviri işlemlerini gerçekleştirirken aynı anda birden çok şeyle mücadele etmektedir. Kısıtlı zamanda, yüksek kaliteli işler ortaya koymak her bireyin yapabileceği bir şey değildir.

Yazımızın başında da dediğimiz gibi tercüme, bir dili diğer bir dile çevirmek anlamına gelir. Bahsi geçen bu çeviriye hayatın her alanında ihtiyaç duyulabilir; bu yabancı bir dille yazılmış kitabın çevirisi de olabilir, yabancı bir iş ortağıyla yapılacak toplantı esnasında da olabilir… Çeviri yapmak için sadece bir dil biliyor olmak asla yeterli değildir. Nitelikli bir tercümanın çeviri yapacağı kaynak ve hedef dili, dilbilgisi ve imla kuralları, gramer ve noktalama işaretleri bakımından son derece iyi bilmesi şarttır. Bunun yanı sıra, tercümede oldukça büyük önem taşıyan bir diğer unsur ‘kültür’dür. Çeviri, dillerin olduğu kadar kültürlerin de aktarımı anlamına gelir. Yani örneğin; bir Türk vatandaş İspanyolca’dan çevrilmiş bir metin okuduğunda oranın gelenek ve görenekleri, düşünce yapısı, inancı; kısacası kültürü hakkında fikir sahibi olabilmelidir. Metnin anlam bütünlüğünü bozmamak ve verilmek istenilen mesaja müdahale etmemek tercümanın başlıca kurallarıdır.

Kısacası denilebilir ki, tercüme dillerin ve kültürlerin aktarımıdır ve bunu başarmak isteyen tercümanın iyi bir eğitim alması ve deneyim kazanması önemlidir.