4 Maddede Yabancı Edebi Kaynaklar ve Tercüme

Edebi tercüme en eski yazılı tercüme türlerinden biridir. Edebi tercümeler her ne kadar adına tercüme ya da çeviri dense de aslında bir dili diğer dile çevirmekten çok daha fazlasını içeriyor.

İçinde yerelleştirme, yorumlamanın olması gerektiği gibi metinlerin okunulabilirliğini olay örgüsünü bozmadan anlamını yitirmeden çevirinin gerçekleşmesi gerekiyor.

Bir romanın başka ülkelerdeki yazar kadar çevirmene de atfedilir. Bu yönüyle edebi tercümeler başlı başına bir sanat olarak da adlandırılabilir.

Bu yazımızda edebi kaynaklar ile tercümenin nasıl bir ilişki içinde olduğunu aktaracağız.

1- Tarihi Kaynakların Tercümesi

Edebi kaynaklar dendiğinde aklımıza ilk olarak romanlar, şiirler, hikayeler gelir. Doğrudur da fakat bize tarih açısından çok önemli bilgileri edinmemizi sağlayan da yine geçmişte kaleme alınan edebi eserlerdir.

Örneğin şiirlerden bir bölgedeki yaşam standartları hakkında önemli bilgiler edinebiliriz. Bilindiği üzere Türk tarihi ile ilgili bilgileri edindiğimiz Kutadgu Bilig. Atabetül Hakayık gibi eserler edebi eserlerdir. Bu eserlerde her ne kadar Türkçe olsalar günümüz Türkçe’sinden oldukça uzak olduğu için çeviri işlemleri sayesinde anlayabiliyoruz.

Yine Çin belgelerinin Türkçe tercümesi bu dönemde yaşanan savaşların, kültürün, Orta Asya ve Uzak Doğu’nun politik durumu hakkında bizlere önemli bilgiler verir.

2- Edebiyatın Gelişimde Tercümenin Rolü

Bir ülke edebiyatını gelişimi yalnızca o ülkede ele alınan eserler tarafından gerçekleşmez. Edebiyatın gelişmesi için başka dillerde yazılan eserlere de gerek vardır. Çünkü farklı eserler ülke edebiyatlarına farklı bakış açıları kazandıracaktır.

3- Ders Kitaplarında Yabancı Kaynakların Önemi

Ders kitaplarının tercümesi edebi alandaki tercümelerin oldukça zor olan bir diğer alanıdır. Çünkü burada yaş gruplarını da hesaba katmalı ve hedeflenen yaş grubunun anlayacağı bir dilde kitaplar ele alınmalıdır.

Yabancı kaynaklardan çevrilen matematik, fizik, sosyoloji, kimya gibi bilimler gibi edebi eserlerde öğrencilerin gelişimine katkıda bulunmaktadır.

4- Yabancı Kaynaklardan Yapılan Araştırmalar

Akademik araştırmalarda tercümenin yeri yadsınamaz. Özellikle ölü dillerde yapılan araştırmalar için bu dili hali hazırda bilen az sayıda tercümanla çalışmanız gerekir.

Yabancı kaynaklardan tıp, astronomi, jeoloji gibi alanlardan oldukça fazla yararlanılsa da araştırmalar için batı ve doğu edebiyatından eserlerde kullanılmaktadır.

Akademik tercüme sayfasından araştırma tez gibi tercüme türleri hakkında bilgi alabilirsiniz.