Tercüme Yaparken Takip Edilmesi Gereken Adımlar

Teknolojinin gelişmesi ile birlikte ülkeler arasındaki sınırlar iyice kalmaya başladı. Artık birçok ülke birbirinden ürün alabiliyor. Uzun yolara çok vakit harcamadan siyasi anlaşmalar yapabiliyor. Yeni uluslar arsı ticaretler yapılabiliyor. Bununla birlikte gelişen teknoloji ile ülkelerin arasındaki sınırında kalkması tercüme sektörüne düşen görevi oldukça arttırdı. İnsan hayatı olduğu sürece tercüme vardı. İnsanlar arası anlaşma vardı. Ama hiçbir devirde günümüzdeki kadar çok bu sektöre ihtiyaç duyulmamıştı. Ülkeler arsındaki duvarların kalkmasından mı? Bireysel yeni anlaşmalara gidilmesinden mi? Yoksa tüm hepsinin dâhil olduğu bir etkiden mi? Bilinmez ama tercümenin bu gelişen dünyanın en ihtiyaç duyduğu sektör olduğunu söyleyebiliriz.

Ülkemiz içinde durum aynı. Hatta ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkelerde tercüme sektörünün kullanım alanları daha yaygın. Özellikle ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkeler üzerinde yatırım yapmaya başlayan uluslararası yatırımcılar bu ülkelerde tercüme sektörünün gelişmesine neden olan en büyük etken. Ülkelerin gelişme oranlarını bile etkileyen bu denli önemli bir sektör olan tercüme sektöründe ise bazı gerekliliklerin yerine getirilmesi gerekiyor. Bunlar arasında en önemli olanı ise tercüme alanında uzman olan kişilerin yetiştirilmesi. Tercüme alanında uzman kişilerin yetiştirilmesi hem sektörün ilerlemesi için, hem de iş kalitesi açısından oldukça önemli. Birçok ülkede de bu durum bilindiği için tercüman yetiştirmek adına mütercim tercümanlık okulları açılıyor. Açılan bu okullarla daha iyi alanında uzman tercümanlar yetiştirilmesi amaçlanıyor. Böylece sektörde yapılan yatırımlarında yerini bulması ve sektörün daha da gelişmesi amaçlanıyor. Tüm bu adımlardan sonra ise tercümanlık işi için dikkat edilmesi gereken farklı noktalarda var. Bu aşamalarda iş tercümanlara düşüyor. İyi bir tercüme için mutlaka bazı kurallar uyulması ve düzenli çalışılması şart. Peki, ”İyi bir tercüme işi ortaya koyabilmek için nelere dikkat etmemiz gerekiyor?” bir başlık altında detaylı inceleyelim.

Tercüme işleminde uygulanan adımlar

İlk olarak tercüme işlerinde dikkat edilmesi gereken şey çalışılacak ortamdır. Tercümanın çeviri yapacağı sırada rahatsız edilmeyeceği sesiz bir ortama ihtiyacı vardır. Zira çeviri yapılacak metinde yapılacak en ufak hata çok ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu koşula dikkat eden tercümanın yapması gereken ikinci önemli şey ise hangi konuda tercüme yapacağına karar vermektir. Konu belirleme işi bir tercüman için oldukça önemli bir noktadır. Uzman olmadığı bir alanda konu seçen tercüman büyük zorluklar yaşayabilir. Bir örnekle bunu açıklamak gerekirse; Diyelim ki tercüman bilimsel alanda uzman bir tercüman ve bunun eğitimini almış. Bilimsel alanda yapılacak olan tüm çevirilerin ve terimlerin anlamına n iyi şekilde hâkim. Bu tercüman tüm tercüme türlerini bilimsel tercüme olarak değerlendirir ve o doğrultuda düşünürse, yapacağı en büyük yanlışlardan birine düşmüş olur. Bu tercüman çok önemli bir hukuksal tercüme işini aldı diyelim. Fakat alanı bu olmayan tercüman, tercümeye başladığı anda sıkıntılar yaşamaya başlayacaktır. Bilmediği hukuksal terimlerin karşılığını bulamadığı için yapacağı çeviri ona ıstırap gibi gelmeye başlayacaktır. Her ne kadar tercüman bu işi araştırıp, soruşturup halletse de tercümenin kalitesi kesinlikle istenilen düzeyde olmayacaktır. Böyle bir durumda ise yine en çok zarar gören tercüman olacaktır. Tercümanın hem kendine güveni azalacak, hem de kötü referansı gözükmüş olacak. Bu gibi durumları engellemenin yolu ise dediğimiz gibi uzmanlık alanlarına göre konu seçmek. Tabi illa bir tercümanın yalnızca bir tercüme alanında uzmanlaşmış olması şart değildir. İstediği tercüme alt dalında uzmanlaşmak isteyen tercüman bunun için sadece daha fazla çalışılmalıdır. Hem bu tercüman için çok daha iyi bir referans olur. Ne kadar uzmanlık alanı varsa o kadar çok iş alır.

Dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta ise alınan tercümenin en az bir kere dikkatlice okunmasıdır. Eğer çevirisini yapacağınız belgeyi hiç okumadan direk kelime üzerine çeviri yapmaya başlarsanız durum sizin için büyük sıkıntılar doğurabilir. Zira çevirisini yapacağınız belgeyi bir kez okumanı hem konuya hâkim olmanızı hem de aktaracağınız dilin yapısını anlamanıza yardımcı olacaktır.

Tüm bu dikkat edilmesi gereken aşamalardan sonra belki de en fazla ihmal edilen ama bir o kadar da önemli olan aşamadan bahsedelim. Son aşamalardan biri olan bu aşamada mutlaka yaptığınız çeviriyi en az bir kez okumalısınız. Böylece hem yazdığınız bilgilerin doğruluğunu hem de kelime yanlışlarınızı kontrol etmiş olursunuz. Bu son okuma işlemini genel de birçok tercüman atlar. Hâlbuki son bir kez çevirinizi okumanız yazarken fark etmediğiniz birçok hatanın giderilmesini sağlar. Son kontrolde okuma işlemini yaptıktan sonra yapmanız gereken bir işlem daha var. Eğer çevirinizde varsa teknik terimleri bir kez daha kayağından kontrol etmeniz gerekir. Böylece büyük hatalar yapsanız bile bunu düzeltebilme şansına sahip olursunuz.

Genel olarak tercüme işi yaparken çeviri adımlarını bu şekilde sıralayabiliriz. Tercümanların bu adımlara uymaları ve planlı bir şekilde çalışmaları iş kalitesinin de tercüman kalitesinin de artmasını sağlar.