Tercüme Yapılırken Mütercim Tercüman Tercümeyi Yorumlayabilir mi?

Tercüme aslında kelime anlamından da yola çıkarak sadece ‘’ çevirmek ‘’ anlamında kullanılır. Yani eklemek, ilave etmek, zenginleştirmek değil. Sadece çevirmek. Evet, asıl olması gereken budur. Fakat tam anlamıyla saf bir çeviriyi bulmak, gerçekten zor, saf bir çeviri yapabilmek ise daha zordur. Tercümanların sürekli kullandıkları bir söz vardır. Neredeyse atasözü gibi değer gören ve kim bilir kaç tartışmanın konusu olan bu sözde “ tercüme kadına benzer, güzeli sadık olmaz, sadık olanı da güzel olmaz ” ifadesi kullanılır. Bu çok su götürecek tartışma şöyle dursun, tercüme içerisindeki konular bakımından, noktalama işaretlerinde dahi dikkat edilmesi gereken konulara ayrılırlar. Fakat edebi tercüme olarak bilinen bölümünde çevirmenin bu kuralı ara sıra çiğnemesinde yarar olabilir.

Ticari tercümede, hukuki tercümede, teknik tercümede, tıbbi tercümede, şahıs tercümelerinin bazı yasal evrakları içeren çevrilerinde ve tarihi belge niteliği taşıyan yazı, kitabe gibi özel metinlerin tercümesinde tercümanın elinden geldiği kadar yalın, sade, anlaşılır ve net kelimeleri tam karşılığı ile çevirmesi gerekmektedir. Bu konularda geçen birçok kelime, terim, kavram o konunun literatürüdür. Uluslararası standardı olan ve asla başka bir kelime ile anlatılamayan kelimelerdir. Fakat yine şahıs tercümelerinin bir kısmı, örnek vermek gerekirse iş yazışmaları, özel mektuplar gibi ya da yine şiir, roman, hikâye, makale gibi edebi yöne sahip metinlerde tercüman belgenin amacına uygun çeviri yapar.

Edebi eserlerde mühim olan, duyguyu vermektir. Ve bazı diller aynı duyguyu farklı şekilde ifade ederler. Özellikle Arapçada aşırı zengin bir duygu hazinesi vardır. Türkçe dâhil birçok dilde tek bir kelimeye karşılık gelen fakat Arapçada farklı kelimelerle anlatılan duygu farklılıkları vardır. Burada tercümanın çevirdiği eserin amacına göre hareket ederse, kesinlikle en doğru kararı vermiş olur.