5 Madde de Tıbbi Tercümenin Zorlukları

Reçetelerde, sağlık raporlarında, prospektüslerde hatta akademik makalelerde tıbbi tercümeye ihtiyaç duyulmaktadır. Tıbbi tercümeler üzerinde çalışılması en kritik olan tercüme türlerinden biridir. Çünkü doğrudan insan hayatını ilgilendirir. Tıbbi Tercümelerde Yapılacak Hatalar Nelere Yol Açabilir? yazısına göz atmanızda fayda var.

Bu yazıda tıbbi tercümelerin neden bu kadar zor olduğunu maddeler halinde açıkladık.

1- Tıbbi Literatürün Zor Olması

Tıbbi literatür tıp alanında eğitim almadıysanız tamamen bilmediğiniz bir dil olarak göze çarpmaktadır. İngilizce’den Türkçe’ye bir hastalığın tanımını yaparken ya da bir ilacın hangi durumlarda kullanılması gerektiğini açıklarken karşılaşılabilecek tüm terminolojiye hakim olmanız gerekmektedir.

2- Tıbbi Kelimelerdeki Kısaltmalar

Tıp terminolojisinde kısaltmalar yaygın olarak kullanılmaktadır. Bunun en önemli sebebi bazı hastalık, bakteri, teknik, tedavi isimlerinin çok uzun olmasıdır. Kısaltmalar kullanılarak verilmek istenen mesaj da çok kolay bir şekilde verilebilmektedir. Zaten bilindiği üzere bir çok hastalık adı da kısaltmalardan oluşmaktadır.

Tıbbi kısaltmalar kolaylıkla hata yapılabilecek alanlardan biridir. Reçetelerde sık görülen kısaltmalara örnekler verecek olursak; “s.o.s” latincede “si opus sit” demektir yani “gerektiği zaman” olarak çevrilmektedir ya da “h.s” latincede “hora somni” yani “yatarken” anlamındadır.

3- Hedef Dilde Karşılık Bulamama

Her dil yetiştiği kültürden, coğrafyadan yaşam tarzından beslenir. Bu yüzden bazı kelimeler karşılıksızdır. Özellikle tıp alanında bu duruma daha fazla rastlanmaktadır. Dolayısıyla en doğru şekilde açıklamayı yapabilmek hiç de kolay değildir.

4- Tıp Dilinde Latin Egemenliği

Roma İmparatorluğundan önce neredeyse tüm terimlerin Grekçe olduğu tıp dili Roma İmparatorluğundan sonra Latince ve Yunanca olarak gelişmiştir. Günümüzde Tıp dili halen Latince ve Eski Yunancaya karşılık gelmektedir. Bu yüzden tercümanın uzman olduğu iki dilin yanı sıra Latince’ye de hakim olması beklenmektedir.

Son ekler terminolojide hastalığın semptomunu belirtebilir, bulaşıcılık durumu ya da ağrı şiddeti gibi anlamları ifade edebilir ve son eklerde “-asis”, “-ist”, “-osis” gibi latincedir. Son eklerin ne anlama geldiğini bilmek hastalığın tanımını semptomlarını kavrayabilmek açısından da önemlidir.

5- Tıbbın Sürekli Gelişmesi

Tıp alanı sürekli değişim içindedir. Her ne kadar eski bir dil kullanılsa da yeni tedavi yöntemleri yeni ilaçlar, yeni virüsler yeni kısaltmalar terminolojiye dahil olmaktadır. Sürekli terminolojinin takibini yapabilmek gelişmelerden hiç kolay değildir.

Kaynaklar;

https://obs.bilecik.edu.tr/dosyalar/DersMateryal/t%C4%B1bbiterminolojia%C3%A7%C4%B1k%C3%B6%C4%9Fretimfak%C3%BCltesiyay%C4%B1n%C4%B1.pdf

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC197861/