Yok Olma Tehlikesi Altındaki 8 Alfabe

Her yazım sistemi kendi diline sahiptir. Fakat her dil kendi yazım sistemine sahip olmayabilir. Arap alfabesi, Çin yazım sistemi ya da Latin alfabesi gibi yazım sistemleri diğer alfabeleri etkisi altına almaya başladığından beri birçok yazım sistemi ortadan kalktı. Birçoğu Asya, Güney ya da Kuzey Amerika’da yer almaktaydı.

Tarih boyunca çok çeşitli olan yazım sistemleri toplumların birbirlerine yakınlaşmalarıyla birlikle çeşitliliğin yitirmiştir. Örnek vermek gerekirsek Latin alfabesi ve Kiril Alfabesi sistemler onlarca farklı dilde kullanılmaktadır. Bu da alfabelerin kolaylıkla kaybolabileceğini bize gösteriyor.

Halen kullanımda olan fakat ömrünün sonuna gelmeye başlamış bazı yazım sistemlerini sizler için derledik.

1- Inuit Alfabesi

İnuit dilleri Eskimo dillerine bağlıdır. Kanada’nın Kuzeyi, Grönland, Alaska gibi bölgelerde bu dillerden bazıları halen konuşulur. Hatta farklı yazı sistemleri de mevcuttur. Doğu Kanada İnuitçe, İnuit dillerinin en popüler olanıdır ve kendi alfabesini kullanır.

Diğer İnuit dilleriyse Latin alfabesini kullanıyor. Bu dili sadece 39.000 insan konuşmakta. Bu durum alfabe ve dil koruma altına alınmadığı müddetçe çok da uzun süre yaşamayacağı anlamına geliyor.

2- Glagol Alfabesi

Glagol alfabesi ayin kitaplarında yer alan bir alfabedir. Slavlar destekçileri Ruslar, Sırplar, Bulgarların ayin düzeni kitaplarında yer alır. Bu alfabe Slavlar Kiril alfabesine geçmeden önce yaygın bir şekilde kullanıldı. Daha Yunan Alfabesi etkisinde kalarak oluşturulmuş bir alfabe olmasına karşın 19. Yüzyılın sonunda dini kitaplardan da kaldırılmasıyla artık yok oldu.

3- Ditema tsa Dinoko

Ditema 2010 yılında Sesotho, Tswana, Zulu, Xhosa ve Swati gibi Güney Soto dilleri için geliştirilmiş bir alfabedir. Alfabenin anlaşılması oldukça karmaşık ve günümüz yazım sistemlerinden oldukça farklıdır. Üçgen sembollerin birbirine bağlanması ve farklı renklerin oluşumuyla bir araya gelir.

4- Mandombe

Mandombe de Ditama gibi yakın zamanda oluşturulan alfabelerden biridir. Wabeladio Payi adında bir öğretmen 1978 yılında bir rüya gördüğünü söyler ve bir yazım sistemi ortaya çıkarır. Mandombe kelimesi Kongo dilinde siyah anlamına gelmektedir. Alfabe sağdan sola doğru okunur. Bazı yazılımlar bu alfabenin kullanımını yaygınlaştırmak için bazı yazılımlar transliterasyon işlemleri uygulamaktadır.

5- Mandaik

İran ve Irak’da yer alan Mandalı dininin ve toplumunun kutsal dili olan Mandaik dili kendi alfabesine sahiptir. Günümüzde bu dili kullanan sade 5.000 insan olduğu düşünülmektedir. Irak ve İran topraklarında uzun yıllar süren savaşlar sonunda bu dili konuşan toplumların sayısı giderek azaldı. Dolayısıyla Mandaik alfabesi de günümüzde yok olma tehlikesi altında.

6- Tibet Alfabesi

Standart noktalama işaretlerinin olmadığı, kendi numara sistemine sahip, bazı cümlelerde hiç ünlü harf bulunmayan bir dil Tibetçe. Tibet alfabesi de tehlike altında olan alfabeler arasında yer alıyor. Çünkü Çin hükumeti Mandarinin yaygınlaşması politikasını benimsemiş durumda. Dolayısıyla politik alfabelerin politik sebeplerden ötürü kaybolma ihtimalinin olduğunu söyleyebiliriz.

7- Çeroki Alfabesi

Kuzey Amerika yerlileri arasında en popüler ve en fazla nüfusa sahip olanlar Çerokilerdir. Bugün 500.000’in üzerine Çeroki olduğu tahmin edilmektedir. Fakat bunlardan yalnızca 1.500’ü kendi dillerinde konuşabiliyor. Dolayısıyla Çeroki alfabesi de kaybolmaya yüz tutmuş alfabeler arasında yer alıyor.

8- Thaana

Thaana ya da Tana Maldivce dilinin yazım sistemidir. Dil yaklaşık 300.000 kişi tarafından konuşulur. Tana alfabesi Arapça sessiz harflerin ve rakamların değiştirilmesiyle oluşturulmuştur. Aynı zamanda dil Hint dillerine oldukça yakındır. Maldivler cennet gibi takım adalardan oluşuyor fakat önümüzdeki yüzyılda küresel ısınmanın etkisiyle sular altında kalabilecek riskli yerlerin başında geliyor.